*HAVACILIKTA DIRTY DOZEN KAVRAMI 2 -

*HAVACILIKTA DIRTY DOZEN KAVRAMI 2 -

*HAVACILIKTA DIRTY DOZEN KAVRAMI 2 -

Geçen ay ki sayımızda ilk 6 maddesini paylaştığım “Dirty Dozen” çalışmasının kalan altı maddesini de bu sayımızda açıklamaya çalışacağım. Hatırlatma açısından geçen ayki yazıyı kısaca özetleyerek başlamak istiyorum.

 

“Dirty Dozen kavramı ilk olarak Kanada Sivil Havacılık Otoritesi (Transport Canada) tarafından oluşturulmuş ve Human Factor eğitimlerinin içeriğine dâhil edilmiş detay içermeyen fakat kapsamlı bir çalışmadır. Öyle ki; içerdiği 12 maddeyi bir bakım personeline, bir pilota, bir ramp çalışanına kolaylıkla uygulayabilir ve basitçe sınıflandırma yapabilirsiniz. “

 

  1. Lack of communication
  2. Complacency
  3. Lack of knowledge
  4. Distraction
  5. Lack of teamwork
  6. Fatigue
  7. Lack of resources
  8. Pressure
  9. Lack of assertiveness
  10. Stress
  11. Lack of awareness
  12. Norms

 

Tamamı tabloda belirtilen maddelerin ilk 6 tanesini geçen ayki sayımızda bulabilirsiniz. Diğer maddeler ise aşağıda açıklanmıştır.

 

      7.  Kaynak Yetersizliği (Lack of Resources)

Çalışma sırasında ihtiyaç duyulacak donanım, doküman, sarf malzeme gibi kaynak teşkil eden ve olmazsa olmaz olan maddelerdir. Bakım personeli açısından düşünürsek eksik ya da hatalı takım kullanımı, kalibrasyonsuz takım kullanımı ulaşılamayan teknik dokümanlar ve benzeri konular büyük olumsuzluklara yol açacaktır. Yöneticinin görevi ise bu dokümanların ve kaynakların tamamını sağlayacak zaman ve imkân sağlamaktır.

 

      8. Baskı (Pressure)

Çalışılan şirketten (Yönetici, Patron), ekip arkadaşlarından, ekip liderinden ya da uçuşla alakalı diğer birimlerden görülen baskıdır. Bu baskı kişinin doğru bildiği işleri dahi karıştırmasına yol açabilir ve hatalara yol açar. Daha vahim olanı ise belli bir süre sonra hiçbir yerden baskı gelmediği halde öğrenilmiş çaresizlik psikolojisi ile kişinin kendi üzerinde baskı oluşturmasıdır. Çalışanla yakın temastaki amir ve diğer yöneticilerin çalışanı bu psikolojiye sokmaması ve kaliteden ödün vermemesi gerekmektedir.

 

      9. Kararlı Israrcılık Eksikliği (Lack of Assertiveness)

Kişinin sağlam bir bilgi birikimine sahip olması ve bu bilgilerini gerektiği yerde kararlı biçimde savunması gerekliliğidir. Ters giden bir durumla karşılaşıldığında soru işaretlerine yer bırakmadan inisiyatif alınabilmeli ve sorunlara çözüm yolu geliştirilebilmelidir.

Örnek olarak “Birgen Air” kazası incelenebilir.

 

     10. Stres, Gerginlik

 

Uçak bakımı doğurabileceği sonuçlar bakımından başlı başına stresli bir iştir. Özellikle operasyonda bulunan bir uçağa sefer arasında yapılan bakım tehirinde veya iptalinde önemli maddi sonuçlar doğuracağı için gerilimi hayli artırmaktadır.

Bu sebeple bu işte görev alan personelin stres yönetimi konusunda bilgi sahibi olması en azından kendisinin stresi nasıl bertaraf edeceğini bilmesi bir yöntem belirlemesi gerekmektedir. Bazen yüksek sesli müzik, bazen ekip arasında konuşmak kişinin stresini azaltabilir. Eğer stres bir şekilde bertaraf edilmezse sağlık sorunlarına yol açabilir ve en hafif sonuç olarak kişiyi mesleğinden edebilir!

 

       11. Farkındalık Eksikliği (Lack of Awareness)

Çalışan personelin yaptığı işe her zaman merakla ve yabancı bir gözle bakması gerekliliğidir. Her gün yapılan bir işlem bile monoton hale gelmemeli nerede hata yapabiliriz, nerede bir elektrik bağlantısı var nerede aşırı sıcak bölgeler var, diye düşünülmeli ve sorunlar tespit edilmelidir. Özet olarak yapılacak işin olumsuz taraflarının farkında olunmalı ve önleyici şekilde fikir üretilmelidir.

 

       12. Normlar (Norms)

Yazılı olmayan kurallara Norm adı verilir. Bir ekip içinde veya geniş düşünürsek bir sektör içinde belli normlar olabilir. Normlar olumlu veya olumsuz şekilde olabilir. Olumsuz normlar yapılan işin ve işi yapan ekibin kalitesini düşürecektir. Bir ekipte yerleşmiş olumsuz normlar yeni katılan üyeler tarafından daha rahat tespit edilebilir fakat kıdemli üyeler bu sesi kısa zamanda bastıracaktır. Bu sebeple ortada yapılan bir yanlış varsa bunu söyleyen kim olursa olsun dikkate almalı ve ekip olarak farkındalığı en üst düzeyde tutmak gerekmektedir.

 

 

Kaynaklar:

1) http://aviationknowledge.wikidot.com/aviation:dirty-dozen

2) http://aviationsafetyblog.asms-pro.com/blog/let-s-talk-human-factors-lack-of-knowledge

3) http://www.sh-akademi.org/2013/12/dirty-dozen-insan-faktorlu-kaza-nedenlerinin-karalistesi/

4) http://www.skybrary.aero/index.php/The_Human_Factors_”Dirty_Dozen”

18.4.2018 13:53:20
29